تبریز پس از مشروطیت

امپریالیستهای انگلیسی که برای استفاده از حرکاتتبریز در جهت منافع استعماری خود میکوشیدند به واسطه زیردستان خود، فعالان جنبش راتحریک کردند تا در 16 سپتامبر در ساختمان کنسولگری انگلیس بست نشستند. ولی دیرینگذشت که تعداد نارضیان و بست نشینان چنان زیاد شد که ساختمان کنسولگری از عهدهبرنیامد و آنان در مسجد صمصام که در همسایگی کنسولگری بود، گرد آمدند. دانش آموزانو معلمان مدارس تبریز نیز همبستگی خود را با بست نشینان اعلام کردند.

بیشاز 6000 نفر بست نشین اعم از کارگر، صنعتگر، فقیران شهر، روحانیون رده متوسط وپایین و سرمایهداری ملی و... به قرآن سوگند خوردند که در راه مشروطه از جان و مالو اولاد خود مضایقه نخواهند کرد.

بدین ترتیب اهالی زحمتکش تبریز به رهبریسران معروف جنبش مشروطه همچون حاجی رحیم آقا بادکوبهچی، حاجی میرمحمدعلی اصفهانی،حاجی میرزا علینقی گنجهای، حاجی محمد بادامچی و دیگران به عنوان روشی عملی برایمبارزه با استبداد، فقر، بدبختی و ستم و خودسری به بست نشستند. بست نشینی که نقشاعتراضی گسترده مردم را داشت، بنا به نتایج سیاسی خود به عنوان یک اعتصاب عملنمود.

سیدحسن تقیزاده از خادمان مشهور انقلاب مشروطه مینویسد:

«
مردم بیچاره و ستم دیده آذربایجان که بیش از هر جای ایران در زیر باراستبداد و فشار جان میکندند، از حوادث تهران به هیجان آمده بودند. آنان در ایناوقات هر چقدر کوشیدند تا روحانیون عمده را با خود همراه سازند، موفق نشدند از اینرو خود یکباره بر علیه استبداد شدید به پا خواستند، قهرمانانه در زیر لوای آزادی برضد ستم اعلان جهاد کردند. این یک توفان ملی بود که نظیر آن در ایران دیده نشدهبود

طبق نوشته تقیزاده در مراحل آغازین جنبش، روحانیون عمده و دیگرطبقات شرکت نداشتند از این رو نیز تنها توده مستمند مردم به حرکت درآمدند. آنان بامبارزه در راه مشروطه و بر علیه استبداد، پایههای جنبش آزادی خواهانه را بنانهادند. این حرکت بزرگترین کوشش و نمونهای از قهرمانی از طرف مردم مستمندبود:

«
زیرا تکرار میکنم هرگز در ایران به ویژه در قرون اخیر هیچ شورشی وجنبشی بدون روحانیون رخ نداده بود. در عرض چند ساعت اعتصاب عمومی برقرار شد،بازارها، مغازهها و... بسته شد، بیش از صد هزار نفر به طرف کنسولگری انگلیس راهیشدند، ملایان نیز ناچار به ملت پیوستند

بدین ترتیب چون حرکت مردم آغازگردید، روحانیون و دیگر طبقات به نهضت پیوستند. نظراتی که از تقیزاده آوردیم،امکان میدهد تا نیروهایی را که جنبش نخستین به وجود آوردند، معینکنیم.

سران جنبش با رهبری گروه سوسیال دموکرات «اجتماعیون- عامیون» فوراًکمیته کمک به نفع نهضت ایجاد کردند. آقامیر باقر، آقا محمد صادق غازانچایی وکربلایی علی مسیو، خزانهداری کمیته را بر عهده گرفتند. در عرض 7 یا 8 روز 36 هزارتومان یعنی 70 هزار منات پول گرد آمد. سخنرانان از صبح تا شام نطق میکردند و معنایآزادی و مشروطه را برای مردم توضیح میدادند.

محمدعلی میرزا ولیعهد که برایجلوگیری از گسترش نهضت میکوشید، فوراً دستوری درباره ارزانی و فراوانی نان صادرکرد. رهبران جنبش به محمدعلی میرزا پیغام دادند که «ما نان نمیخواهیم بلکه مشروطهمیخواهیم

رهبران جنبش که به عنوان اعتراض بست نشسته بودند، طی تگلرافیبه شاه اطلاع دادند که آنها با مشروطه خواهان تهران درباره اعلان مشروطه و برپایی

/ 0 نظر / 10 بازدید